Cierpienie wiąże się z negatywnym stanem psychicznym, emocjonalnym lub fizycznym. Jest to doświadczanie negatywnych emocji, lęku, poczucia krzywdy, smutku, żalu. Cierpienie jest często podejmowanym tematem w literaturze. Przedstawiano je w związku z nieszczęśliwym uczuciem, czy wewnętrznym rozdarciem moralnym. Ukazywano je jako nieodłączny element ludzkiego losu. Odnajdujemy je już w starożytności. Cierpi biblijny Hiob, gdy spadły na niego kolejne nieszczęścia. Cierpiał po stracie majątku, rodziny i przyjaciół, po tym jak dopadł go trąd i upodlenie. Nigdy jednak, mimo nieludzkiego wręcz cierpienia, nie wyrzekł się Boga. Hiob jest w literaturze symbolem niezawinionej udręki. Jego przykład pokazuje iż człowiek nie jest w stanie zapobiec cierpieniu i że dotyka ono wszystkich, zarówno tych cnotliwych jak i grzeszników. Cierpienie ma więc tu charakter wzorcowy i pouczający (zostaje wynagrodzone), jest też pewnego rodzaju pytaniem o sens cnotliwego życia. Szczególny wyraz ma jednak cierpienie ludzkie w obliczu wojny i walki za ojczyznę. Ta tragiczna sytuacja zmusza człowieka do dokonywania trudnych wyborów, zmienia jego światopogląd i niejednokrotnie doprowadza do cierpienia i zguby. Takie przedstawienie motywu cierpienia jest jednocześnie przestrogą przed okrucieństwem, podstępnością i bezsensem wojny. Pokazuje jak bardzo zmienia ona ludzi i jak katastrofalne skutki może wywierać na ich życie. W literaturze jest wiele odniesień do tego jak silnym psychicznie musi być człowiek, by nie zniszczyło go cierpienie, w tak tragicznej sytuacji, w której się znalazł.
Motyw cierpienia opisuje także Adam Mickiewicz w II części Dziadów. Inspirację do stworzenia dzieła autor zaczerpnął z pogańskich obrzędów ku czci zmarłych, odprawianych zazwyczaj w wigilię wszystkich świętych, na terenach Litwy i Polski. Obrzęd ten obchodzono na cmentarzach. W czasie trwania dziadów na grobach zmarłych rozkładano pokarmy i napoje, chcąc w ten sposób ulżyć niedoli duchów, które nie mogły jeszcze zaznać pośmiertnego spokoju wiecznego. Dramat powstał również pod wpływem typowej dla romantyków wiary w istnienie i obecność w naszym życiu istot nieracjonalnych, nierzeczywistych, duchów, zjaw. W dramacie przedstawiono 3 kategorie duchów: duchy lekkie, średnie i ciężkie. Grupę duchów lekkich reprezentują duchy dzieci – Józia i Rózi, które za życia nie zaznały smutku i goryczy.
