Teorię „teatru świata” możemy odczytać w wielu dramatach, jednego z najwybitniejszych renesansowych pisarzy literatury światowej, Williama Szekspira. Motyw ten odnajdujemy m.in. w „Makbecie”. Tytułowy bohater to jeden ze szkockich wodzów. Ojczyzna była dla niego najważniejszą wartością. Cechowały go lojalność wobec władcy, męstwo, odwaga. Znany był z bezkompromisowej walki dla dobra ojczyzny. Jednakże pewnego dnia trzy czarownice oznajmiły mu przepowiednie, iż w niedługim czasie ma zostać ogłoszony panem Glamis, panem Kawdoru a w końcu królem Szkocji. Pod wpływem tego proroctwa w jego umyśle zostaje zasiany niepokój oraz powstają pewne plany, które mają doprowadzić do realizacji zasłyszanych słów. W tym przekonaniu Makbet upewnia się, gdy zostaje powitany przez żołnierzy jako pan Kawdoru i Glamis. Bohater informuje żonę o proroctwie, a ta po usłyszeniu wiadomości, iż król Szkocji będzie gościem w ich zamku, planuje zbrodnie. Sugerując mężowi tchórzostwo przekonuje go w końcu do swojego planu. Po uczcie, kiedy król Duncan udaje się na spoczynek, Makbet przystępuje do realizacji zadania. Zabija króla i jego dwóch strażników. Do zamku przybywają synowie króla. Zbrodnia zostaje ujawniona, jednakże żadne z podejrzeń nie pada na tytułowego bohatera tragedii. Makbet bardzo szybko pozbywa się wyrzutów sumienia i postanawia zabić swojego przyjaciela Banka, który był świadkiem przepowiedni czarownic. Wyrzuty sumienia powracają, gdy podczas jednej z uczt ukazuje mu się duch Banka. Uspokojony kolejną przepowiednią czarownic, planuje następne zbrodnie. Jednak wyrzuty sumienia doprowadzają żonę tytułowego bohatera do obłędu, a w rezultacie do śmierci. Makbet jest coraz bardziej pewny swojej pozycji. W końcu ginie z ręki Makdufa, pana szkockiego, a królem Szkocji zostaje Malkolm, jeden z synów Duncana.

Adam Mickiewicz w III części „Dziadów” oraz Juliusz Słowacki w „Kordianie” zaprezentowali dwa odmienne stanowiska wobec powstania listopadowego, które wybuchło w 1830 roku. W 1832 roku Adam Mickiewicz, przebywając w Dreźnie napisał III część „Dziadów”. W niej odnajdujemy Gustawa – kochanka romantycznego, uwięzionego w celi klasztornej zakonu Bazylianów. Tam bohater uświadamia sobie, że w rzeczywistości wolność można pojmować jedynie jako swobodę duszy. Z tego powodu 1 listopada 1823r przeobraża się w Konrada – patriotę, bojownika o wolność. Mickiewicz w tym utworze sformułował hasło mesjanizmu narodowego oraz podkreślił rolę wybitnych jednostek w walce przeciw carowi. Bohater pragnie posiadania władzy nad ludzkimi duszami. Wówczas jego wola przestaje być przejawem miłości do ludzi, a staje się dążeniem do władzy despotycznej. Konrad wyzywając Boga na pojedynek ostatecznie stawia się ponad Nim. Jego wizja kończy się bluźnierstwem i ostatecznie doprowadza bohatera do klęski. Utwór ten jest również poszukiwaniem przyczyn upadku powstania listopadowego, które w narodzie polskim rodziło wielkie nadzieje na przyszłość niepodległej Ojczyzny. Wieszcz ukazuje martyrologię narodu polskiego. Społeczeństwo cierpi, ale jednocześnie pragnie niepodległości. Niestety państwo Polskie składa się ze zbyt wielu indywidualności, które nie umieją ze sobą współpracować. Otwartą walkę o wolność proponują chłopi, zaś inteligencja popiera politykę rosyjską. W scenie VII Mickiewicz ukazuje rozłam społeczeństwa. Inteligencja siedząc przy stole rozmawia o balu, który odbył się niedawno. Nie mają ochoty na roztrząsanie politycznych spraw kraju. Mówią w języku polskim, jednak nie znają ojczystej literatury oraz sztuki. Przy drzwiach z kolei tłoczą się chłopi, którzy interesują się losami ojczyzny. Czekają oni na znak, przyzwolenie, aby wyjść na ulicę i walczyć o wolność. Adam Mickiewicz uważa, że główną przyczyną upadku powstania było rozbicie społeczeństwa polskiego. Mimo iż każdy deklarował, że zależy mu na niepodległości, tylko nieliczni byli gotowi oddać za nią życie w bohaterskiej walce.

Teorię „teatru świata” możemy odczytać w wielu dramatach, jednego z najwybitniejszych renesansowych pisarzy literatury światowej, Williama Szekspira. Motyw ten odnajdujemy m.in. w „Makbecie”. Tytułowy bohater to jeden ze szkockich wodzów. Ojczyzna była dla niego najważniejszą wartością. Cechowały go lojalność wobec władcy, męstwo, odwaga. Znany był z bezkompromisowej walki dla dobra ojczyzny. Jednakże pewnego dnia trzy czarownice oznajmiły mu przepowiednie, iż w niedługim czasie ma zostać ogłoszony panem Glamis, panem Kawdoru a w końcu królem Szkocji. Pod wpływem tego proroctwa w jego umyśle zostaje zasiany niepokój oraz powstają pewne plany, które mają doprowadzić do realizacji zasłyszanych słów. W tym przekonaniu Makbet upewnia się, gdy zostaje powitany przez żołnierzy jako pan Kawdoru i Glamis. Bohater informuje żonę o proroctwie, a ta po usłyszeniu wiadomości, iż król Szkocji będzie gościem w ich zamku, planuje zbrodnie. Sugerując mężowi tchórzostwo przekonuje go w końcu do swojego planu. Po uczcie, kiedy król Duncan udaje się na spoczynek, Makbet przystępuje do realizacji zadania. Zabija króla i jego dwóch strażników. Do zamku przybywają synowie króla. Zbrodnia zostaje ujawniona, jednakże żadne z podejrzeń nie pada na tytułowego bohatera tragedii. Makbet bardzo szybko pozbywa się wyrzutów sumienia i postanawia zabić swojego przyjaciela Banka, który był świadkiem przepowiedni czarownic. Wyrzuty sumienia powracają, gdy podczas jednej z uczt ukazuje mu się duch Banka. Uspokojony kolejną przepowiednią czarownic, planuje następne zbrodnie. Jednak wyrzuty sumienia doprowadzają żonę tytułowego bohatera do obłędu, a w rezultacie do śmierci. Makbet jest coraz bardziej pewny swojej pozycji. W końcu ginie z ręki Makdufa, pana szkockiego, a królem Szkocji zostaje Malkolm, jeden z synów Duncana.

Epoką, w której pisarze skupili się na dokładnym opisie przyrody jest romantyzm. Ówcześni twórcy wykształcili nowy sposób myślenia o niej, nową jej koncepcję. Oświeceniowe poglądy mówiące o naturze jako o wyregulowanym mechanizmie zostały odrzucone. Dla nich przyroda stanowiła pierwotny, tajemniczy twór, który jest uduchowiony i wiecznie żywy. Sielankowy obraz świata za pomocą opisów przyrody stworzył Adam Mickiewicz w utworze pt. „Pan Tadeusz”. Autor w sposób bardzo dokładny przybliżył czytelnikowi naturę jego ukochanej ojczyzny. Wyidealizował on jej obraz z powodu ogromnej tęsknoty i pobytu na emigracji. Cały czas przypomina on ją sobie na nowy, odtwarza ją w pamięci, stara się „namalować” ją na papierze swojego utworu. W epopei pt. „Pan Tadeusz” ukazał czytelnikowi kolorowy obraz nadniemeńskiej Litwy. Leśne krajobrazy przecięte wstęgą Niemna mieniły się wszystkimi kolorami tęczy. Dominującym kolorem okazała się zieleń, która spowijała nadbrzeżne łąki oraz pagórki. W ten obraz znakomicie wkomponowane było złoto pszenicy, srebro żyta, zaróżowiona dzięcielina.

„Kobieto, królowo, szatanie, aniele,
Motylu, głazie, kwiecie,
Duchu z niebios, w ludzkim ciele,
Nie ze świata, a na świecie.”

Literatura na przestrzeni wieków zaprezentowała nam wszystkie możliwe wizerunki kobiet - od bujających między aniołami bogiń po puste, leniwe kokietki czekające na uwielbienie ich przez starych, bogatych panów. Mężczyźni zafascynowani wyglądem, harmonią kształtów i pięknem kobiet, tracili dla nich głowy, wyruszali w dalekie podróże lub na wojny, aby im zaimponować.

Motyw cierpienia opisuje także Adam Mickiewicz w II części Dziadów. Inspirację do stworzenia dzieła autor zaczerpnął z pogańskich obrzędów ku czci zmarłych, odprawianych zazwyczaj w wigilię wszystkich świętych, na terenach Litwy i Polski. Obrzęd ten obchodzono na cmentarzach. W czasie trwania dziadów na grobach zmarłych rozkładano pokarmy i napoje, chcąc w ten sposób ulżyć niedoli duchów, które nie mogły jeszcze zaznać pośmiertnego spokoju wiecznego. Dramat powstał również pod wpływem typowej dla romantyków wiary w istnienie i obecność w naszym życiu istot nieracjonalnych, nierzeczywistych, duchów, zjaw. W dramacie przedstawiono 3 kategorie duchów: duchy lekkie, średnie i ciężkie. Grupę duchów lekkich reprezentują duchy dzieci – Józia i Rózi, które za życia nie zaznały smutku i goryczy.

„Powrót posła” Juliana Ursyna Niemcewicza przedstawia motyw domu sarmackiego, oraz aktualną problematykę polityczną na tle sporów o kształt XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej. Jego akcji rozgrywa się na wsi, w dworku Podkomorostwa w czasie przerwy w obradach Sejmu Wielkiego, jesienią 1790 r. Do domu wraca wtedy poseł, syn Podkomorzego – Walery. Jest on młodym człowiekiem, którego cechuje zaskakująca dojrzałość, rozwaga i determinacja w działaniu. Ojciec wychowywał go na patriotę. Walery wierzy, że jest jeszcze szansa dla zagrożonej Polski, ale potrzeba mądrych zmian, które wprowadzić ma obradujący sejm. Gdy bohater wyjechał do Warszawy nie próżnował, nie bawił się hucznie. Jego charakter i wartości, którymi kieruje się w życiu, ukształtowane zostały w domu, w dworku będącym ostoją polskości i wszelakich cnót. Walery ma świadomość, jak cenne wartości przekazali mu rodzice i stara się kierować nimi w życiu. W dworku przebywają też Starosta Gadulski – spokrewniony z Podkomorstwem, wraz z drugą żoną – nieustannie na wszystko narzekającą Starościnną. Z wizytą przebywa tam także Szarmancki, oficjalnie starający się o rękę Teresy, córki Starosty z pierwszego małżeństwa. Na tle wydarzeń w domu Niemcewicz przedstawia programy przeciwstawnych stronnictw obecnych na Sejmie Wielkim. Porusza on ważne problemy kraju rozpatrywane przez posłów: sprawę liberum veto, sukcesji tronu, praw dla innych grup społecznych, a także stanowiska w polityce zagranicznej Polski. Jednoznacznie dokonuje oceny poglądów obu stronnictw. Krytykuje zacofaną, konserwatywną szlachtę i zaznacza potrzebę przeprowadzenia reform. Wyraźnie zauważalne są również kwestie społeczne, które wiążą się z reformami dotyczącymi nadania praw mieszczanom i chłopom. Problematykę tę przedstawia para służących, których Podkomorostwo traktowali bardziej jako rodzinę niż poddanych. Podkomorzy w końcowej scenie utworu decyduje się na uznanie swoich poddanych za ludzi wolnych. Starosta stojący na straży starego porządku jest temu przeciwny. Wg niego wolność jest wyłącznym atrybutem szlachty. Niemcewicz w utworze ośmiesza postawy charakterystyczne dla XVIII-wiecznej szlachty. Przykładem jest Starościna– nowomodna żona, nieustannie trapiona chorobami, nie potrafiąca poprawnie używać języka polskiego. Wypowiada się niezrozumiałym połączeniem słów polskich i francuskich. Oderwana zupełnie od rzeczywistości uważa, że miłość to tylko piękne słowa i westchnienia. W swej naiwności nie jest w stanie odczytać złych intencji Szarmanckiego, który w rzeczywistości jest cynicznym uwodzicielem i utracjuszem. Uważa, że jest to idealny kandydat na męża dla Teresy. Jego życie pozbawione jest celu. Interesuje go tylko to, co sprawia mu przyjemność, sprawy ojczyzny nie są dla niego istotne. Zachwyca się tylko zagranicznymi krajami w których przebywał. Jest dumny ze swych miłosnych podbojów, przechwalając się nimi przed Walerym:

Szczególna wrażliwość na piękno natury oraz zamiłowanie do malowniczych krajobrazów cechowało przede wszystkim twórców romantycznych. W warunkach polskich szczególną rolę odgrywał naturalnie polski pejzaż, często kontrastowany z pejzażami zagranicznymi. Poeci i pisarze romantyczni często podróżowali, co pozwoliło im na tworzenie bardzo wielu znakomitych literackich pejzaży. Tajemniczy świat przyrody i zagadkowy pejzaż odnajdujemy w „Świteziance” Adama Mickiewicza. Narrator ukazuje historię chłopca i dziewicy, którzy

Mitologicznym piekłem był Hades. Była to kraina zmarłych, która znajdowała się po drugiej stronie rzeki Styks. Przewoźnikiem zmarłych dusz był Charon.

Jeden z najbardziej znanych opisów bitew znajdujemy w „Krzyżakach” Henryka Sienkiewicza. Autor opisuje bitwę pod Grunwaldem. Sienkiewicz odtworzył bitwę inspirując się obrazem Jana Matejki i korzystając z zapisków Jana Długosza. Opisał realne wydarzenie z historii Polski – bitwę pod Grunwaldem, która miała miejsce 15 lipca 1410 roku. Jednakże nie wszystko, co w swojej powieści zawarł H. Sienkiewicz jest prawdą historyczną. Bardzo ważne jest jednak to, że twórca podkreślił rangę tego wydarzenia i rzeczowo przedstawił ukazane postacie. Władysław Jagiełło był władcą rozważnym w swoich działaniach i decyzjach. Wg historyków był bardzo kulturalny a ludzi traktował z należytym szacunkiem. W bitwie odegrał znaczącą rolę. Po przybyciu licznych wojsk pod Grunwald Jagiełło i Witold wraz z innymi zorganizowali radę wojenną, a także uczestniczyli we wspólnej modlitwie, wraz z rycerstwem, aby polecić Bogu historyczne działanie. Jagiełło,

W antyku motyw wędrowca jest bardzo wyraźnie obecny. Wprowadzają go już mity greckie, w których bohaterowie podejmują rozmaite wędrówki, które stanowią nieodłączny element ich życia - wędruje Edyp uciekając przed przeznaczeniem, podróżuje Herakles mający wykonać swoje dwanaście prac, wędrują i Argonauci podróżując w poszukiwaniu złotego runa. Ich wędrówki mają jednak zdecydowanie charakter przestrzenny. Tekstem antycznym, który nadaje przestrzennej wędrówce niezwykłego wymiaru jest „Odyseja” Homera, zawierająca historię dziesięcioletniej tułaczki Odyseusza spod Troi do Itaki. W pierwszych 12 księgach opisana zostaje wędrówka Odyseusza, zaś drugie 12 ksiąg przedstawia wypadki w ojczyźnie bohatera, Itace, tuż po jego powrocie. Odyseja jest poematem o charakterze przygodowo-baśniowym, koncentruje się przede wszystkim na niezwykłych, często szalenie dramatycznych przygodach władcy Itaki. Jego wędrówka przez późniejszych interpretatorów odczytywana jest jako metafora ludzkiego życia. Sam Odyseusz stał się archetypem wędrowcy, który nie zważając na przeciwności losu konsekwentnie dąży do celu swojej podróży.

Motyw śmierci największą popularnością cieszył się w średniowieczu. W epoce tej odnajdujemy zbiorowy taniec śmierci nazwany „danse macabre”. Anonimowy autor nawiązuje do niego w utworze pt. „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią”. Przedstawia on Polikarpa, wykształconego mężczyznę, który chciał ujrzeć Śmierć. W tym celu poszedł do kościoła, by prosić w modlitwie Boga o pomoc. Kiedy został sam w kościele, w pewnej chwili ujrzał nagą postać. Wizerunek śmierci miał przypominać o kruchości życia, marności świata doczesnego. Bardzo obrazowy i realistycznie przedstawiony wygląd śmierci miał wzbudzić lęk:

Głównym bohaterem i tytułową postacią tragedii antycznej Sofoklesa, w której występuje motyw samobójstwa jest król Edyp. Ukazany jest jako dobry król, pełny prawdziwie ojcowskiej miłości do swojego ludu, troszczy się zarówno o dobro państwa i jego obywateli. Gdy Teby nawiedzają nieszczęścia i zarazy bohater potrafił przedkładać interesy i dobro państwa ponad własne sprawy. To do niego, przerażeni i zrozpaczeni Tebańczycy przychodzą, z prośbą o ratunek i poradę:

Adam Mickiewicz w III części „Dziadów” oraz Juliusz Słowacki w „Kordianie” zaprezentowali dwa odmienne stanowiska wobec powstania listopadowego, które wybuchło w 1830 roku. W 1832 roku Adam Mickiewicz, przebywając w Dreźnie napisał III część „Dziadów”. W niej odnajdujemy Gustawa – kochanka romantycznego, uwięzionego w celi klasztornej zakonu Bazylianów. Tam bohater uświadamia sobie, że w rzeczywistości wolność można pojmować jedynie jako swobodę duszy. Z tego powodu 1 listopada 1823r przeobraża się w Konrada – patriotę, bojownika o wolność. Mickiewicz w tym utworze sformułował hasło mesjanizmu narodowego oraz podkreślił rolę wybitnych jednostek w walce przeciw carowi. Bohater pragnie posiadania władzy nad ludzkimi duszami. Wówczas jego wola przestaje być przejawem miłości do ludzi, a staje się dążeniem do władzy despotycznej. Konrad wyzywając Boga na pojedynek ostatecznie stawia się ponad Nim. Jego wizja kończy się bluźnierstwem i ostatecznie doprowadza bohatera do klęski. Utwór ten jest również poszukiwaniem przyczyn upadku powstania listopadowego, które w narodzie polskim rodziło wielkie nadzieje na przyszłość niepodległej Ojczyzny. Wieszcz ukazuje martyrologię narodu polskiego. Społeczeństwo cierpi, ale jednocześnie pragnie niepodległości. Niestety państwo Polskie składa się ze zbyt wielu indywidualności, które nie umieją ze sobą współpracować. Otwartą walkę o wolność proponują chłopi, zaś inteligencja popiera politykę rosyjską. W scenie VII Mickiewicz ukazuje rozłam społeczeństwa. Inteligencja siedząc przy stole rozmawia o balu, który odbył się niedawno. Nie mają ochoty na roztrząsanie politycznych spraw kraju. Mówią w języku polskim, jednak nie znają ojczystej literatury oraz sztuki. Przy drzwiach z kolei tłoczą się chłopi, którzy interesują się losami ojczyzny. Czekają oni na znak, przyzwolenie, aby wyjść na ulicę i walczyć o wolność. Adam Mickiewicz uważa, że główną przyczyną upadku powstania było rozbicie społeczeństwa polskiego. Mimo iż każdy deklarował, że zależy mu na niepodległości, tylko nieliczni byli gotowi oddać za nią życie w bohaterskiej walce.

W renesansie Jan Kochanowski w „Pieśni Świętojańskiej o Sobótce”, w pieśni Panny XII ukazuje idylliczny obraz wsi oraz jej mieszkańców.

Biblia jest niebywałym źródłem wielu związków frazeologicznych. Przykładem może być zwrot który odnajdujemy w Ewangelii św. Łukasza. „Umyć ręce od czegoś” oznacza, że ktoś nie bierze za coś odpowiedzialności, odsuwa się od sprawy. Może się z tym nie zgadzać, ale świadomie nie będzie się wtrącał. Taką postawę przyjął biblijny Poncjusz Piłat w sprawie wyroku wobec Chrystusa, który został wydany przez sanhedryn. Poncjusz Piłat utrzymywał, że wyrok został zatwierdzony wbrew jego przekonaniom. Według Ewangelii św. Mateusza Piłat publicznie dokonał gestu umycia rąk i rzekł:

Kobieta od zarania dziejów jest matką, żoną – kapłanką ogniska domowego. Między ideałem kobiety a duchem epoki jest ścisły związek. Oczywiście rola kobiety i pozycja w życiu społecznym, rodzinnym i politycznym ulegała zmianie w miarę upływu wieków. Dziś niewiarygodne wydają się nam czasy, kiedy kobiecie nie wolno było zagrać roli w teatrze, ani nawet zasiąść na widowni, a potem jeszcze przez długie wieki zostać studentką wyższej uczelni. Tak mijały setki lat i dopiero emancypacja kobiet, która związana była z przemianami społecznymi oraz politycznymi w drugiej połowie XIX wieku dała kobietom równouprawnienie. Dziś zajmuje ona równorzędne z mężczyzną miejsce w społeczeństwie, a także we wszystkich dziedzinach życia politycznego i kulturalnego. Każdy człowiek ma swoje określone miejsce w świecie, określoną funkcję do spełnienia. Należy nadać życiu sens tak, by realizować je najpełniej, by nie stracić nic i zasłużyć na miano poczciwego człowieka.

Osobą pochodzącą z proletariackiej Warszawy jest Tomasz Judym przedstawiony w powieści pt.”Ludzie bezdomni”. Ojciec, szewc był alkoholikiem. Małego Judyma, po śmierci jego matki, zabrała do domu ciotka, która opiekowała się nim tylko dlatego, że był ładniejszy od swojego brata- Wiktora. Finansowała również jego naukę. W dzieciństwie i młodości był często bity, poniżany, a mimo to udało mu się ukończyć szkołę średnią i medycynę. Pieniądze umożliwiły mu zdobycie zawodu lekarza, zmianę statusu społecznego. Uważa, że to co się stało w jego życiu jest dziełem przypadku. Jednakże Judym cały czas pamięta o swoim pochodzeniu, co wywołuje u niego duże kompleksy i niskie poczucie własnej wartości. Jego celem jest poprawa losu biedoty. Uważa to za swój obowiązek. Swoją walkę z biedą rozpoczyna odczytem w gronie warszawskich lekarzy, w którym ukazuje nędzę biedoty zarówno miejskiej jak i wiejskiej, brud, choroby. Wykazuje się dużą wrażliwością oraz ukazuje swoją solidarność z ludźmi biednymi. Uważa, że ma dług wobec klasy społecznej, z której się wywodzi. Czuje na sobie obowiązek spłacenia go mówiąc:

W epoce renesansu dziecięcym bohaterem literackim jest Urszulka, dwuipółletnia córka Jana Kochanowskiego. Urszulkę poznajemy poprzez wspomnienia Kochanowskiego. Córka chodziła zawsze pięknie ubrana w sukienki z falbankami własnoręcznie szyte dla niej przez matkę. W długie włosy miała wplecione kolorowe kokardki i wstążki. Ta mała dziewczynka sprawiała, że dom państwa Kochanowskich był pełen śmiechu, życia i wzajemnej miłości. Była wesoła sympatyczna i zawsze uśmiechnięta, zawsze była wielką radością swoich rodziców. Po jej śmierci, poeta pogrążony w rozpaczy stworzył cykl dziewiętnastu trenów. Człowiek renesansu, piewca filozofii stoickiej, renesansowy poeta, traci ukochaną córkę Urszule, co powoduje kryzys światopoglądowy. Poeta jest przepełniony żalem, buntuje się przeciwko śmierci i Bogu. Treny są manifestacja tego żalu i buntu, a także bólu, emocji i przemyśleń związanych z gorzkim doświadczeniem śmierci.

Dostojewski w „Zbrodni i karze” ukazuje historię Rodiona Raskolnikowa. Z uwagi na to, że myśli on o sobie jako o nadczłowieku, błądzi i dopuszcza się popełnienia dwóch morderstw. Rodion Raskolnikow był mordercą, tak jak jest nim każdy, kto targnie się na życie niewinnego człowieka. Zamordował on z zimną krwią Alonę Iwanowną oraz jej siostrę Lizawietę.. Lichwiarka to osoba zła, zgorzkniała. Rodion uważa, że lepiej by było zabić ją, a zgrabione pieniądze rozdać biednym. Nie myśli o niej jako o człowieku, więc wg bohatera nie jest to zabójstwo. U podstaw zamysłu zbrodni Rodiona leży świat, który go otacza, na który codziennie zmuszony jest patrzeć z okna swej „nory” w środku najgorszej z dzielnic Petersburga. Dookoła niego obecne jest zło i zepsucie we wszelkich znanych jemu postaciach, począwszy od lichwiarzy, oszustów, żebraków, przez pijaków, złodziei, częstokroć nieletnie prostytutki, na gwałcicielach skończywszy. Niepospolicie piękny, inteligentny Raskolnikow, zmuszony dzień w dzień oglądać miejską degradację moralną i zwykłą fizyczną brzydotę, nabiera poczucia własnej wyższości nad zdeprawowanym społeczeństwem. Jako człowiek wrażliwy, boli go wszechobecna nędza i brzydota, jątrzy powszechna znieczulica. Narasta w nim bunt przeciwko cierpieniu w imię źle pojętej chrześcijańskiej uległości. Przekonanie o własnej wyższości nad moralną zgnilizną prezentowaną przez społeczeństwo wyzwala ciąg przemyśleń na temat podziału świata na „wszy” i „ludzi”. Mianem „wszy” nazywa Raskolnikow jednostki zwichnięte moralnie, słabe, niezdolne do wielkich czynów, „ludźmi” zaś istoty ponad wszelką miarę, wybitne, zdolne i władne łamać wszelkie zasady, przekraczać nieprzekraczalne granice moralne i etyczne. Siebie samego klasyfikuje jako „nadczłowieka”. Na podstawie tych przemyśleń Raskolnikow tworzy swój traktat o prawie do zbrodni. Jego rachunek jest prosty: jeśli się nie pomylił, jest zdolny zabić lichwiarkę, tę „nic nie wartą wesz”, nie ponosząc za ten czyn żadnych konsekwencji, nie doznając „choroby upadku woli, zaćmienia rozwagi”. Nie uważa tego czynu za zbrodnię, czyn niemoralny. Moralność jest według niego miarą ludzi słabych, a zbrodnią nie może być usunięcie nikomu do niczego niepotrzebnej, szkodliwej wręcz istoty. Uważa, że zlikwidowanie kobiety będzie prezentem dla ludzkości. Nie czuje wyrzutów sumienia, ponieważ wierzy w słuszność swojego postępowania. Trudno jednoznacznie określić motywy jego postępowania. Jednakże, za to czego dokonał ponosi konsekwencje. Dostaje wysokiej gorączki, przez dłuższy czas jest nieprzytomny. To co się z nim dzieje po zbrodni jest uzewnętrznieniem jego przeżyć. Często majaczy, ma przywidzenia dotyczące zbrodni. Wydaje mu się, że wszyscy wiedzą, tylko chcą, żeby sam się przyznał. Wydaje mu się, że jego ręce są poplamione krwią, której nie udaje się zmyć. Karą dla Rodiona była jego męczarnia psychiczna, przyznanie się do winy i swojej normalności. Oprócz tego zostaje skazany na 8 lat katorgi. Występują dwie płaszczyzny kary. Kara psychiczna jest o wiele bardziej dotkliwa. Świadomość popełnienia zbrodni na zawsze pozostanie. Po odbyciu kary czeka na niego nowe, lepsze życie z Sonią. Dzięki niej nauczył się nazywać zło po imieniu. Wcześniej był zepsuty psychicznie. Buduje nowy system wartości, uczy się na nowo funkcjonować, nie pogrąża się w rozpaczy.

Wiernym antykowi okazał się Jan Kochanowski. Jego fraszka „Do gór i lasów”, to rodzaj lirycznej biografii poety. Tytuł tekstu ujawnia nam adresata wiersza, którymi są góry- poetycki symbol trwania i potęgi, oraz lasy mogące być postrzegane jako siły przyrody, zmienność, schronienie, czy azyl. Z początku autor w swoich rozważaniach podejmuje antyczny motyw przemijania- vanitas. Kolejnym podejmowanym problemem jest dostosowanie aktywności i stylu swojego życia do wieku i sytuacji. Kochanowski wspomina swoja młodość jako jedną wielką podróż. Pojawia się tutaj motyw statku nad morzem: