W całym swoim życiu ludzie muszą dokonywać wyborów. Jedne są trudniejsze, nad innymi w ogóle nie trzeba się zastanawiać. Nasze decyzje nie zawsze są trafne. Każdy z nas musi ponosić odpowiedzialność za jego konsekwencję. Nie należy zapominać, że zło jest nieodłącznym elementem świata, któremu towarzyszy właściwie od początku jego istnienia. Nie jest ono skutkiem działań szatana, lecz samego człowieka, który aby osiągnąć ważne dla siebie cele, często błądził a nawet uciekał się do zbrodni mającej na celu pozbawienie życia kogoś, kto stał mu na drodze.
Dostojewski w „Zbrodni i karze” ukazuje historię Rodiona Raskolnikowa. Z uwagi na to, że myśli on o sobie jako o nadczłowieku, błądzi i dopuszcza się popełnienia dwóch morderstw. Rodion Raskolnikow był mordercą, tak jak jest nim każdy, kto targnie się na życie niewinnego człowieka. Zamordował on z zimną krwią Alonę Iwanowną oraz jej siostrę Lizawietę.. Lichwiarka to osoba zła, zgorzkniała. Rodion uważa, że lepiej by było zabić ją, a zgrabione pieniądze rozdać biednym. Nie myśli o niej jako o człowieku, więc wg bohatera nie jest to zabójstwo. U podstaw zamysłu zbrodni Rodiona leży świat, który go otacza, na który codziennie zmuszony jest patrzeć z okna swej „nory” w środku najgorszej z dzielnic Petersburga. Dookoła niego obecne jest zło i zepsucie we wszelkich znanych jemu postaciach, począwszy od lichwiarzy, oszustów, żebraków, przez pijaków, złodziei, częstokroć nieletnie prostytutki, na gwałcicielach skończywszy. Niepospolicie piękny, inteligentny Raskolnikow, zmuszony dzień w dzień oglądać miejską degradację moralną i zwykłą fizyczną brzydotę, nabiera poczucia własnej wyższości nad zdeprawowanym społeczeństwem. Jako człowiek wrażliwy, boli go wszechobecna nędza i brzydota, jątrzy powszechna znieczulica. Narasta w nim bunt przeciwko cierpieniu w imię źle pojętej chrześcijańskiej uległości. Przekonanie o własnej wyższości nad moralną zgnilizną prezentowaną przez społeczeństwo wyzwala ciąg przemyśleń na temat podziału świata na „wszy” i „ludzi”. Mianem „wszy” nazywa Raskolnikow jednostki zwichnięte moralnie, słabe, niezdolne do wielkich czynów, „ludźmi” zaś istoty ponad wszelką miarę, wybitne, zdolne i władne łamać wszelkie zasady, przekraczać nieprzekraczalne granice moralne i etyczne. Siebie samego klasyfikuje jako „nadczłowieka”. Na podstawie tych przemyśleń Raskolnikow tworzy swój traktat o prawie do zbrodni. Jego rachunek jest prosty: jeśli się nie pomylił, jest zdolny zabić lichwiarkę, tę „nic nie wartą wesz”, nie ponosząc za ten czyn żadnych konsekwencji, nie doznając „choroby upadku woli, zaćmienia rozwagi”. Nie uważa tego czynu za zbrodnię, czyn niemoralny. Moralność jest według niego miarą ludzi słabych, a zbrodnią nie może być usunięcie nikomu do niczego niepotrzebnej, szkodliwej wręcz istoty. Uważa, że zlikwidowanie kobiety będzie prezentem dla ludzkości. Nie czuje wyrzutów sumienia, ponieważ wierzy w słuszność swojego postępowania. Trudno jednoznacznie określić motywy jego postępowania. Jednakże, za to czego dokonał ponosi konsekwencje. Dostaje wysokiej gorączki, przez dłuższy czas jest nieprzytomny. To co się z nim dzieje po zbrodni jest uzewnętrznieniem jego przeżyć. Często majaczy, ma przywidzenia dotyczące zbrodni. Wydaje mu się, że wszyscy wiedzą, tylko chcą, żeby sam się przyznał. Wydaje mu się, że jego ręce są poplamione krwią, której nie udaje się zmyć. Karą dla Rodiona była jego męczarnia psychiczna, przyznanie się do winy i swojej normalności. Oprócz tego zostaje skazany na 8 lat katorgi. Występują dwie płaszczyzny kary. Kara psychiczna jest o wiele bardziej dotkliwa. Świadomość popełnienia zbrodni na zawsze pozostanie. Po odbyciu kary czeka na niego nowe, lepsze życie z Sonią. Dzięki niej nauczył się nazywać zło po imieniu. Wcześniej był zepsuty psychicznie. Buduje nowy system wartości, uczy się na nowo funkcjonować, nie pogrąża się w rozpaczy.
